Publieksdagen archeologische vondsten

Wethouder Ton van Amerongen van de gemeente Dronten is er trots op dat gemeente Dronten zo'n historische bodem heeft en verwacht dat de bezoekersdagen ertoe bijdragen dat het historisch besef ook aan nieuwe generaties kan worden overgedragen: "Het zou mooi zijn als de archeologische vondsten aan de vernieuwde N23 voor bezoekers en voorbijgangers door documentatie zichtbaar kan blijven."

Gedeputeerde Van Diessen vult aan: "Het is mooi om te zien dat de archeologie zichtbaar wordt. Het duin - waar men vroeger op leefde - kun je nu zien. Het is net een cadeau dat we aan het uitpakken zijn: hoe dichter bij de verrassing, hoe spannender het wordt. Ik nodig dan ook iedereen uit op de publieksdagen om in één stap 7.000 jaar terug in de tijd te gaan." "Ook op de website kan iedereen de stand van zaken bijhouden. Er staan wekelijkse berichten op, het weblog van de archeologen, de twitterbox, de fotowedstrijd en straks lesmateriaal voor de groepen 7 & 8. Via de site kunt u ook vragen stellen aan de provinciaal archeoloog Joris Habraken."

Speciale publieksdag op 28 augustus
Op het opgravingterrein worden van 10.00 uur - 16.00 uur diverse extra activiteiten georganiseerd. Die dag kan iedereen uitleg krijgen over het werk, meedoen aan activiteiten, vondsten laten zien aan de archeologen en kijken hoe het dagelijks leven in de midden steentijd eruit zag.
Op deze dag is ook een aantal archeologische instanties uit de Provincie aanwezig met informatiestands.
Het definitieve programma verschijnt op de website. Opgeven voor deze dag is niet nodig.

Meer informatie
Archeologen zijn aan de Bisonweg bij Swifterbant (gemeente Dronten) begonnen met een bijzondere opgraving. Waar straks op- en afritten van de N23 worden aangelegd, ligt op ongeveer 3 meter onder het maaiveld een duintop. Op deze duintop hebben ongeveer 7000 jaar geleden al mensen gewoond.
De opgraving wordt uitgevoerd in opdracht van de Provincie Flevoland, met bijdagen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeente Dronten, door Vestigia bv Archeologie & Cultuurhistorie, Archol bv en ADC ArcheoProjecten. De opgraving is naar verwachting op 1 november klaar.

De omgeving als voedselbron
Ongeveer 7000 jaar geleden (midden steentijd) lag Swifterbant in het wijde deltagebied van de Overijsselse Vecht.
In deze grenszone van land en water trokken mensen rond op zoek naar voedsel. Ze schoten wild en gevogelte, visten en zochten naar vruchten, zaden, bessen en noten. Ze reisden alle seizoenen achter hun eten aan en sloegen tussentijds hun kampen op daar waar het droog was.
De ene keer op de oeverwallen langs de rivieren, een andere keer op oude duintoppen van opgewaaid zand, zoals bij deze opgraving. Boven kleine kampvuren werd voedsel gekookt, gebakken of geroosterd.
Daarnaast werden er werktuigen en jachtgereedschappen van vuursteen, bot en hout gemaakt of gerepareerd.
Anders dan bij de Swifterbantmensen was hier nog geen sprake van landbouw. De opgraving hoopt een antwoord te vinden op de vraag hoe lang, en met hoeveel mensen tegelijk, deze duintop in gebruik is geweest.

Opgravingen nabij Swifterbant

Vanaf 10 augustus betrekt de Rijksuniversiteit Groningen weer haar bivak in het Swifterbantgebied voor jaarlijkse archeologische onderzoek.
Dit jaar gaat de aandacht uit naar de bewoningsgeschiedenis van het langs de Kamperhoekweg in de ondergrond aanwezige rivierduin.
De opgraving beoogt een nieuwe bladzijde toe te voegen aan de geschiedenis van het Swifterbantgebied en duidelijker te maken wanneer graanverbouw van start ging in deze regio.
Het onderzoek wordt uigevoerd door studenten archeologie, leden van de AWN en medewerkers van het Nieuwland en wordt financieel ondersteund door de provincie Flevoland.

In 2008 hebben grondboringen op deze locatie geleerd dat op een diepte van 3-4 meter onder het polderoppervlak grondlagen aanwezig zijn die duidelijk maken dat hier zo’n 4500 voor Chr. een rivier stroomde.
Op de oever van dit riviertje zijn houtskool, natuursteen en vuursteen gevonden.
De opgraving heeft als doel meer vondsten te verzamelen om zo te weten te komen welke activiteiten hier in de steentijd zijn uitgevoerd.

Speciale aandacht is er voor de mogelijke aanwezigheid van resten van graan aangezien de vindplaats dateert in een cruciale periode.
Op oudere vind Het onderzoek kan zo leiden tot een preciezere datering van de start van akkerbouw in de regio en zelfs geheel Noord- en West-Nederland.
Het onderzoek is hiermee een vanzelfsprekend verlengstuk van het onderzoek dat in 2007 leidde tot de vondst van de oudste akker van Europa.

De leiding van het onderzoek is in handen van professor Daan C.M. Raemaekers (zie foto).
Professor of the Prehistoric Archaeology of Northwest Europe

De dubbele bodem van Swifterbant

Ongeveer 3000 jaar voor Christus was in deze regio al een gemeenschap aanwezig die door te vissen en landbouw te bedrijven hun medemensen van eten kon voorzien.
Hiervan zijn aan de rivierduinweg bij opgravingen de bewijzen voor gevonden zoals spelt korrels en een aardewerken kom die zo specifiek was voor Europa dat archeologen deze vernoemd hebben naar de plaats waar die gevonden is welke bekend staat onder de naam “Swifterbantcultuur”

Onder de term Swifterbantcultuur vatten archeologen het leven van een groep mensen samen die van 5000 tot 3400 voor Christus tussen de Schelde en de Elbe leefden.
Deze cultuur is vernoemd naar de vindplaats: Swifterbant.
Er zijn in de jaren 1960-1970 onderzoekingen gedaan op een paar vindplaatsen ten westen van Swifterbant.

Daar is onder andere een grafveld gevonden met 9 graven, waaronder de beroemde Swifterbantman met zijn barnstenen hoofdtooi.
Uit de vondsten is gebleken dat de bewoners – die leefden op de oeverwallen – leefden van de jacht, visserij en het verzamelen van allerlei planten en knollen.
Er werden echter ook graankorrels en aardewerk gevonden.
Dat is voor een jager en verzamelaar ongebruikelijk.
Graankorrels duidden op landbouw.
Aardewerk hoort bij een leefwijze van een agrarische samenleving, waarbij de mensen op min of meer vaste woonplaatsen verblijven.

Het Swifterbanter aardewerk is zeer herkenbaar.
De aardewerken potten hadden een buikig profiel en naar buiten gebogen randen die werden versierd met gaatjes en rechthoekige indrukken.

Zo’n 5000 jaar later moet het welhaast toeval geweest zijn dat architect van Mourik bij het ontwerpen van Swifterbant uit is gegaan van een dorpspark, De Greente, in de vorm van een visgraat structuur.

Wat wel doordacht is om de kerktoren van Swifterbant zo te bouwen dat het lijkt of er een vis op het droge naar lucht hapt.
Rijdend van Dronten naar de ketelbrug gaat deze top van de toren open en dicht.

Swifterbant ontmoet Swifterbantcultuur, toekomstvisie?

De op stapel staande herinrichting van dorpspark De Greente is door Dorpsbelangen aangegrepen om Swifterbant’s identiteit zichtbaar te maken.
Die identiteit is verborgen in Swifterbant’s dubbele bodem.
Op de plaats waar Swifterbant nu ligt leefden tussen 5000 tot 3400 voor Christus ook mensen.

In het herinrichtingsplan van De Greente tot ontmoetingsplaats van jong en oud zijn het visgraatontwerp van het huidige Swifterbant en kenmerken van de oude Swifterbantcultuur verenigd.

Het visgraatontwerp van de huidige dorpskern wordt benadrukt door de inrichting van het park.
De speciale vorm van het podium voor culturele activiteiten verwijst naar de Swifterbantcultuur
Door de herinrichting van het park kunnen de bewoners van Swifterbant niet alleen genieten van het park en haar faciliteiten, maar biedt het de mogelijkheid dat kleinschalige activiteiten gebruik kunnen maken van het thema van de herinrichting; Swifterbant en haar cultuur.

Door de samenwerking met het “Nieuwland Erfgoedcentrum” in de toekomst uit te breiden, kunnen zowel de tentoonstelling over de Swifterbantcultuur in het Nieuwland Erfgoedcentrum en de activiteiten rond de Greente worden versterkt.